WYWIAD: Pierwsza pomoc w urazach ścięgien

1

O postępowaniu w pierwszych godzinach po wystąpieniu urazu ścięgien, metodach terapeutycznych oraz procesie leczenia i rehabilitacji u koni rozmawiamy z lek. wet. Izabelą Pikułą, absolwentką Wydziału Medycyny Weterynarii we Wrocławiu.

– Czym najczęściej u konia manifestują się urazy ścięgien? Co powinno być pierwszym sygnałem, że z naszym wierzchowcem dzieje się coś niedobrego?

Najczęstszymi objawami urazów ścięgien są przede wszystkim obrzęk oraz podwyższona ciepłota w okolicy śródręcza lub śródstopia. Dodatkowo można  zauważyć różnego stopnia kulawiznę  w zależności od stopnia uszkodzenia struktury, której  uraz dotyczy. Uszkodzenia  pojawiają się w obrębie ścięgna zginacza powierzchownego palców, ścięgna zginacza głębokiego palców i jego gałęzi dodatkowej oraz mięśnia międzykostnego. Obrzęk może pojawić się w trakcie jazdy, zaraz po lub dopiero na następny dzień, dlatego istotna jest obserwacja nóg przed i po treningu.

 

Jak postępować z koniem, u którego podejrzewamy uraz ścięgna?

Jeśli tylko zauważymy niepokojące objawy powinniśmy natychmiast zakończyć trening i rozpocząć chłodzenie okolicy ścięgna. Najprostszym sposobem jest polewanie nogi zimną woda z węża. Można również założyć glinkę chłodzącą , pod warunkiem , że nie ma w tej okolicy świeżej rany . Innym sposobem jest założenie opatrunku z rivanolem rozcieńczonym wodą . Po takich zabiegach koń powinien pozostać w boksie do przyjazdu lekarza weterynarii i wykonania badania ultrasonograficznego.

 

– Jakimi obecnie metodami terapeutycznymi leczy się urazy końskich ścięgien? Od czego zależy dobór terapii?

Istnieje wiele metod leczenia urazów ścięgien. Dobór terapii zależy przede wszystkim od rodzaju urazu , czy jest to zapalenie ścięgna, naderwanie włókien ścięgnowych czy też całkowite zerwanie. Istotną kwestią są plany wobec konia na najbliższy sezon sportowy jak również oczekiwania i zasobność portfela właściciela. Biorąc pod uwagę te wszystkie czynniki wybieramy odpowiednią metodę.

Podstawą leczenia urazów ścięgien u koni jest odpowiedni program ruchowy, jest to zwykle postój boksie połączony ze spacerami  na twardym podłożu w ręku lub pod siodłem. W terapii urazów ścięgien możemy się wspomóc iniekcjami dościęgnowymi.  W miejsce ubytku ścięgna możemy podać koktajl przeciwzapalny, bądź  osocze bogato płytkowe ( ang. Platelet Rich Plasma – PRP) , skoncentrowane płytki krwi w niewielkiej objętości osocza. Inną metodą leczenia jest podanie w miejsce urazu  komórek macierzystych, zwykle pochodzących  z tkanki tłuszczowej danego konia. W przypadkach zapaleń ścięgien dobrze sprawdza się terapia IRAP, czyli autogenne białka hamujące stan zapalny. Iniekcje takie można przeprowadzić w stajni  pod kontrolą ultrasonograficzną.

Powyższe metody pozwolą nam uzyskać trwalszą i bardziej elastyczną bliznę w miejscu urazu, jednak nie przyspieszą znacząco okresu wygojenia. Właściciele koni muszą uzbroić się w cierpliwość i pozwolić, aby ścięgno powróciło do swojej sprawności w stu procentach.

20206555540_f160744d6f_k

– Rozpoczęliśmy terapię – kiedy u konia z urazem ścięgna można rozpocząć rehabilitację? Jak wygląda proces kontroli oraz dalsza rehabilitacja  konia?

Proces rehabilitacji należy zacząć jak najszybciej. Po wygaszeniu ostrego stanu zapalnego rozpoczyna się powolne i konsekwentne wdrażanie programu ruchowego dopasowanego do urazu konia. Każde wyjście konia na spacer powinno być kończone chłodzeniem kończyny dotkniętej urazem. Ponadto po odpowiednim czasie będzie można wspomóc rehabilitację ruchową fizjoterapią , m.in. laseroterapią , czy falą uderzeniową.

Koń podczas całego procesu rehabilitacji powinien  pozostać  pod okiem lekarza weterynarii. Kontrole ultrasonograficzne są zazwyczaj przeprowadzane co 4-6 tygodni oraz przed każdym nowym etapem w treningu. Istotna jest również obserwacja nogi po wysiłku, podwyższona ciepłota czy obrzęk w okolicy urazu powinien nas zaalarmować. Czas rehabilitacji w zależności od rodzaju urazu i struktury wynosi mniej więcej od pół roku nawet do dwóch lat.

 

Foto: Linnéa Gröndalen/Flickr (CC SA 2.0)

 

– Jak wiadomo najlepiej zapobiegać niż leczyć – niestety konie po tego typu urazach należą do konie z tzw. grupy ‚specjalnej troski’. Jak dbać o ścięgna chcąc uniknąć ponownych kontuzji w obrębie tkanek miękkich? O czym powinni pamiętać właściciele koni po przebytych urazach ścięgien? 

Najbardziej narażoną na urazy ścięgien grupą koni, są konie sportowe i wyścigowe, które podlegają bardzo dużym obciążeniom podczas startów w sezonie. Nieco mnie narażone są  konie rekreacyjne, jednakże również ta grupa nie unika tego problemu.

Aby zminimalizować ryzyko problemów ze ścięgnami ważny jest odpowiedni trening. Nie należy więc  zapominać o właściwej rozgrzewce i występowaniu konia po jeździe. Po treningu powinniśmy szczególną uwagę zwrócić na okolicę śródręcza i śródstopia a następnie udać się na myjkę i schłodzić nogi.  Właściciele koni po przebytych kontuzjach powinni szczególnie zwrócić uwagę na podłoże. Grząski, zapadających się piach nie będzie łaskawy dla ścięgien. Profilaktycznie  zaleca się wzmocnienie tkanki ścięgnistej  poprzez suplementację kwasem hialuronowym czy kolagenem.

 

O kim mowa:

Lek.wet. Izabela Pikuła- absolwentka Wydziału Medycyny Weterynarii we Wrocławiu. Już w trakcie studiów swoje zainteresowania skierowała w stronę medycyny weterynaryjnej koni, szkoląc się pod okiem polskich jak również zagranicznych specjalistów w klinikach w Anglii, Belgii i Irlandii. Obecnie prowadzi gabinet weterynaryjny dla koni „ Equinus” .

1 komentarz

  1. „Powyższe metody pozwolą nam uzyskać trwalszą i bardziej elastyczną bliznę w miejscu urazu, jednak nie przyspieszą znacząco okresu wygojenia” – i tu właśnie jest pole do popisu dla fizjoterapeuty, bo fizykoterapia już ten proces jak najbardziej może przyspieszyć. 😀

Leave A Reply